مرجع دانلود مقاله , تحقیق و جزوه های دانشگاهی
دسته بندی محصولات

دانلود مقاله ارشد تاریخ غذا ها ونوشیدنیهای متداول و مرسوم دوره عباسیان256ص

دانلود مقاله ارشد تاریخ غذا ها ونوشیدنیهای متداول و مرسوم دوره عباسیان256ص

 

 

 

 

دانلود مقاله ارشد تاریخ غذا ها ونوشیدنیهای متداول و مرسوم دوره عباسیان240ص

 

آراء اسلام در باب تغذيه

جهان با آنکه خوشی و نعمت فراوان دارد بلا و نقمتش نیز بسیار است.

موجودی که در این خانه سکنی گرفته زیر آسماني كه به آسانی رگبار بلا بر او می‌بارد، روی زمینی که دره‌هایش، فنایش به میان خود می‌کشد اگر لحظه‌ای از خود غافل بماند بیدرنگ همه چیز را از دست می‌دهد.

نیرویی که در مبارزه با گرفتاریها صرف می‌شود تحت یک سلسله شرایط و آدابی است که مجموعة آن را علم بهداشت می‌گویند.

بهداشت امروز تمام وقتش صرف جلوگیری از سرایت امراض و مبارزه با انواع میکربهاست اما در مکتب اسلام، بهداشت (طب دین) معنی عمومی‌تري دارد که مبارزه  با میکرب ها از فروع آن محسوب می‌شود.

 از نظر اسلام، انسان موجوديست که برای زندگی در عوالم مادی و معنوی، سلامت و امنیت می‌خواهد. در منطق اسلام روح و بدن گر چه دو موجود مستقل هستند ولی چنان با هم پیوستگی دارند که سلامت و مرض هر یک در دیگری مؤثر است. بهداشت اسلام حافظ روح و بدن هر دو می‌باشد البته بدن برای روح آلت و وسیله‌ای بیش نیست.

پیشوایان اسلام که همان طبیبان روحانی می‌باشند دستوراتشان غالباً مرکب از آداب ظاهری و باطنی (مادی ومعنوی) است. رسالت و هدایت آنان برای آنست که انسان به سوی کمالات معنوی و ترقیات روحی حرکت کند ولی چون سلامت تن در سعادت روح مدخلیت دارد، قسمتی از تعلیمات پیشوایان دین راجع به وظایف تن بوده‌است و راه سلامتی و خوشبختی آن(بدن) را نیز بیان کرده‌اند.

امیرالمؤمنين علی(ع) می‌فرماید :

برای بدن شش حالت است: صحت و مرض و خواب و بیداری و موت و حیات، همچنان برای روح صحتش به یقین، مرضش تردید، خوابش غفلت، بیداريش توجه، مرگش نادانی و زندگیش دانش است .

حیات واقعی هر موجود بسته به روح و معنویت اوست. راهنمایی‌های ائمه علیهم‌السلام در زمینه بهداشت و تغذیه صحیح و عدم استفاده از برخی مواد غذایی و آشامیدنی، از آنجهت است که بدن افزارِ روح و اسباب کار آنست که وقتی باشد هنر و هنرمندی خود را نشان می‌دهد. تکلیفی که برای بدن مقرر کرده‌اند صرفاً از آنروست که با روح و عمل ارتباط دارد.

برتری انسان بر سایر موجودات نیز به واسطه عقل و روح او می‌باشد. دین اجازه نمی‌دهد که بشر عقل و درک خود را ولو برای یک لحظه از دست دهد و عمده مبارزات اسلام با شراب و قمار و سایر هوسرانيها برای حفظ حیات بشری یعنی روح، عقل  و ادراک است.

در کتاب قرآن (کاملترین سفرنامه روح انسانی)، دستورات لازم برای صعود به آسمان عقل و روح مطرح شده‌است و جمیع علوم و معارف مختلف در آن فراهم می‌باشد، خداوند در عالم مادی نیز شرایط و زمینه و ابزار را براي این سیر و صعود مهیا کرده از جمله این شرایط حواس انسان است اگر در یکی از آنها  خللی به وجود آید انسان قسمتی از معلومات خود را از دست می‌دهد. بنابراین هرچه بدن سالم تر باشد قوای خمسه و پنجگانه او کامل‌تر و معلوماتش زیادتر خواهد بود.

یکی از عوامل سقوط جوامع و ملل، استفاده از محرمات و خمریات است که به واسطه استفاده از آنها مقداری از حواس و عقل و ادراک و شعور انسان از بین رفته و ابزار صعود به عالم روحانی خدشه‌دار می‌شود.در این بخش، سعی شده كه تا حدودی دستورات دین در رابطه با نوع تغذیه درست و اغذیه و نوشیدنیهاي حرام و حلال و تأثیرات آنها مطرح شود.

1- فلسفه غذا خوردن و آراء معصومین علیهم‌السلام در این رابطه

تمام موجودات زنده برای آنکه بتوانند به زندگی خود ادامه دهند احتیاج به غذا دارند.

برای رشد و ساخته شدن اجزاء بدن، خوردن غذا به حد ضرورت لازم است.[1] انجام فعالیتهای حیاتی مثل کار قلب و دستگاه تنفس، ساختن ترشحات غدد داخلی، مبارزه عوامل بیماریها، حرکات بدن، قدرت تفکر و کار و فعالیت انسان و... همه از دریافت مواد غذایی لازم، سرچشمه می‌گیرد. بزرگترین فیزیولوژیست قرن نوزدهم به نام پدر فیزیولوژی جدید، کلد برنارد در این باره می‌گوید: غذاها عبارتند از موادی که برای حفظ اثرات حیات و ترمیم موادی که دائماً از بدن کم می‌شوند به کار می‌روند.[2]

در رابطه با وعده‌های غذایی در شبانه روز نیز توصیه‌هایی صورت گرفته‌است.

«در روایات اسلامی برای تداوم سلامت و شادابی انسان، خوردن دو وعده غذایی در صبح و شام، توصیه شده‌است .اهل بهشت نیز که دارالسلام، جاوید هستند، دو وعده، غذا می‌خورند:

و لهم رزقهم فیها بکرة و عشیاً.  و در بهشت، هر صبح و شام، روزی آنان آماده است .» [3]

خداوند حکیم در آیه 31 سوره اعراف به مسرفان اشاره می‌کند و می‌فرماید:

«کلوا و اشربوا و لا تسرفوا اِنَّهُ لا یُحِبُ المسرفین.

از نعمتهای خدا بخورید و بیاشامید و اسراف نکنید که خداوند مسرفان را دوست ندارد.»

خداوند با بیان این آیه و عبارت «لاتُسرِفوا» بنا دارد که ریشه بیماریها را از بین ببرد و پُرخوری و زیاده‌روی را ریشه بیماریها معرفی می‌کند.

در احادیث مختلف نیز پُرخوری نهی و مذمت شده‌است از جمله پیامبر(ص) می‌فرماید : المُومن یأ کل فی معاء واحد ، و المنافق فی سبعه أمعاء .

مؤمن فقط برای پر کردن یک معده غذا می‌خورد ولی منافق برای هفت معده غذا می‌خورد.[4]

و باز آن حضرت می‌فرماید: ماملأ ابن آدم وعاءأشر من بطنه. هیچ ظرفی را فرزند آدم پرنکرده که بدتراز شکم پُر باشد. [5]

در کتاب طب‌الصادق آمده که غالب مرض‌ها از پُرخوری است مگر تب که گاهی خود به خود عارض می‌شود و نیز فرمودند که شکم وقتی سیر شود طغیان می‌کند. [6]

پُرخوری موجب قساوت قلب و هیجان شهوت می‌شود. [7]

حضرت عیسی بن مریم(ع) می‌فرماید:

هیچ مرض قلبی شدیدتر از قساوت قلب و هیچ علتی برای نفس سخت تر از پُرخوری نمی‌باشد. [8]

در کتاب احادیث پزشکی پُرخوری چنین توصیف شده:

«پُرخوری از منظر احادیث به شدت نکوهیده‌است، پُرخوری از سلامت می‌کاهد، و شهوت را می‌افزاید، بدن را بدبو می‌کند و زمینه را برای انواع بیماری‌ها جسمی و روحی فراهم می‌سازد، جوهر نفس را تباه می‌کند، به نیروی تقوا (پرهیزکاری) و وَرَع (خویشتن داری) ضربه می‌زند، حجاب تیزهوشی است، و دل را سخت و تاریک می‌سازد.

شخص پُرخور، خواب آشفته می‌بیند و هنگام عبادت، احساس کسالت می‌نماید از اين رو ، عبادتش اندک است و از بساط قرب حضرت حق، دور .

سرانجام، سیری در دنیا، موجب گرسنگی در آخرت خواهد شد.» [9]

تغذیه مناسب حتی بر چهره انسان اثر دارد. پُرخوری موجب ترش کردن، اشکال در هضم، بزرگ شدن معده، تنگی نفس و... می‌شود. لقمان به پسرش می‌فرماید: ای پسرم هر گاه معده پُر شود فکر می‌خوابد و حکمت گنگ می‌شود و اعضاء از عبادت باز می‌مانند.

پُرخوری و خوردن غذاهای رنگارنگ در اسلام مذمت شده و پیامبر(ص) بدهای امت را کسانی معرفی می‌کند که همتشان در خوردن خوراک و نوشیدنی متنوع می‌باشد.  

امام علی(ع) پُرخوری را نشانه شکم بندگی و شکم بندگی را بدترین عیب‌ها بیان می‌فرماید. [10]

زیان های ظاهری و باطنی پُرخوری

- ایجاد انواع دردها و کاهش تندرستی

- شکمِ سیرناپذیر عامل از بین رفتن دین و باعث تباهی پاکدامنی است.

- پُرخوری باعث تباهی نفس وقساوت دل[11]، کُندی بدن در فرمانبری ازخدا و نشنیدن اندرزها می‌گردد.

پیامبر(ص): دلها را با فراوانی خوراک و نوشاک نمیرانيد، زیرا دل به سان کِشت، اگر آب زیادي بدان رسانده شود، می‌میرد . [12]

- امام‌علی(ع) شکم‌سیري را باعث سنگینی و حایل بین انسان و تیزهوشی، می‌داند.

- شکمِ سیر نور معرفت را در دل‌ها خاموش می‌کند[13] و دل را از یافتن راه درست، کور می‌گرداند.

جناب حافظ نیز می‌فرماید :

خـواب و خورت ز مرحـله خویش دور کـرد

آنگه رسی به خویش که بی خواب و خورشوی

- پُرخوری باعث آشفتگی خوابها می‌شود.

- پُرخوری باعث کمی عبادت می‌شود. امام علی(ع) می‌فرماید که با وجود سه چیز، در سه چيز دیگر طمع مبند که یکی از آنها اینست که با پُرخوری به شب زنده‌داري امیدوار نباش.

امام‌صادق(ع) فرمود:

ابلیس برای یحیي بن زکریا چهره آشکار ساخته و ناگاه یحیی از هر چیزی بر او آویزه‌هایی است از او پرسید: ای ابلیس، این آویزه‌ها چیست ؟

گفت: اینها، هوس هایی است که آدمیزاده را بدانها گرفتار ساخته‌ام .

پرسید : آیا از اینها چیزی هم برای من هست ؟

گفت : شاید (روزی) سیر شده باشی و در نتیجه، این سیري، تو را از نماز و یاد خدا، سنگین کرده باشد.

یحیی گفت: با خداوند عهد می‌بندم که هرگز شکم خویش را از خوراک، پُر نکنم.

ابلیس هم گفت: با خداوند، عهد می‌بندم که هرگز مسلمانی را اندرز ندهم.

امام‌ صادق(ع) سپس فرمود: جعفر و خاندان جعفر را با خدا این عهد است که هیچگاه شکم خویش را از خوراک پُر نکنند، و جعفر و خاندان جعفر را با خدا این عهد است که هرگز برای دنیا کار نکنند.

- پیامبر‌(ص) گرسنگی را نور حکمت است و سیری را (مایه) دوری از خداوند[14] و منفورترین افراد را در پیشگاه خداوند متعال، هر پُرخوابِ پُرخورِِ پرنُوش معرفی می‌کند[15] و به دشمنی خدا با چند نفر اشاره می‌کند که از جمله آنها کسی است که فراتر از سیری می‌خورد. در احادیث به منفور بودن شکم پُر در نزد خدا اشاره می‌کند.

- پیامبر‌خدا(ص) در جاهای مختلف به این امر اشاره می‌فرماید که پُرخوران در دنیا (آنانكه در دنیا بیشتر از دیگران از پُرخوری آروغ می‌زنند)، در روز قیامت، از همه بیشتر گرسنگی می‌کشند. [16]

از زیان های دیگر پُرخوری:

امام‌علی(ع) برای سیری سه کیفر (مجازات) مطرح می‌فرماید: پرده بر قلب، خواب‌آلودگی برچشم، و سستی بر بدن.

لقمان خطاب به پسرش می‌فرماید: پسرم اگر معده پُر شود اندیشه خواب می‌رود، حکمت لال می‌شود و اندامها از عبادت فرو  می‌نشیند. [17]

پُرخوری باعث سنگ دلی و برانگیختگی شهوت[18] و ایجاد پیسی می‌گردد.

پزشکان بهداشت معتقدند که تغذیه خوب موجب سلامتی بدن است. منظور از تغذیه خوب غذاهای ساده‌ای هستند که نیاز طبیعی بدن را تأمین می‌کنند، در واقع كيفيت غذا شرط سلامتی است نه کمیت آن.[19]

حکیمی از ملکزاده‌ای پرسید: کدام مرد احمق‌تر است؟

ملکزاده جواب داد: کسی که همتش به سیر کردن شکم مصروف باشد.‌[20]

با توجه به این نکات می‌توان به فلسفه وجوب روزه پی برد.

یکی از شرایط مرتاض بودن (یعنی تقویت روح و نیروی اراده) گرسنگی کشیدن است. چون آنها به تجربه دریافته‌اند که پُرخوری و شکم‌پرستی مانع تصفیه نفس و اراده می‌باشد.[21]

غذا علاوه بر رفع نیازهای جسمانی انسان، در پیدایش حالات روحی و روانی و خلقیات و خصوصیات آدمی نیز تأثیر بسزایی دارد.[22]

در کتاب مروج الذهب آمده‌است که:

«فضل بن ربیع گوید: روزی شریک قاضی به حضور مهدی آمد که بدو گفت باید یکی از سه کار را بپذیری. گفت ای امیرالمؤمنان آن سه کار چیست؟ گفت: یا عهده‌دار قضا شوی یا با فرزندان من سخن کنی و آنها را تعلیم دهی يا یک بار با من غذا خوری.

بیندیشید و گفت غذاخورن از همه آسان‌تر است. مهدي به آشپز گفت که چند جور غذا از مغز و شکر تبرزد و عسل فراهم کند و چون از غذا فراغت یافت ناظر مطبخ گفت: ای امیرالمؤمنان پس از این شیخ روی فلاح نخواهد دید.

فضل بن ربیع گوید : پس از آن با آنها سخن گفت و فرزندانشان را تعلیم داد و عهده‌دار قضا شد.»[23]

در اسلام راجع به لزوم رعایت پاکیزگی و حلال بودن غذا توصیه‌هایی شده‌است و این دستورات نشان از تأثیر غذا بر روان و معنویت آدمی دارد.

در حدیث است که: «چون غذا می‌خوری حلال آن را انتخاب کن و به نام خداوند شروع کن و حدیث رسول خدا را یاد کن که فرمود: آدمیزاد هیچ ظرفی را پُر نمی‌کند که بدتر از شکمش باشد، پس وقت خوردن که از آن چاره نباشد یک سوم شکم را غذا و ثلث دیگر را برای آب و ثلث سوم را برای نفس بگذار.»[24]

نخستین و مهمترین رهنمود اسلام درباره مواد غذایی، حلال بودن آنست زیرا غذایی که از راه نادرست  تهیه شده باشد برای سلامت روان زیانبار است. ثانیاً غذای انسان باید از «طیبات» (آنچه پاک است) تهیه شده باشد یعنی اسلام، خوردن آن را ممنوع نکرده باشد(مانند گوشت مردار یا گوشت حیوانات حرام گوشت). ثالثاً غذا برای جان انسان و یا جامعه مَفسده نداشته باشد ممکن است غذایی حلال باشد و برای جسم هم زیانبار نباشد، لیکن چگونگی مصرف آن مَفسده داشته باشد (مانند غذا خوردن در ظروف طلا و نقره یا غذا خوردن از سفره‌ای که مشروبات الکلی در آن قرار دارد) خوردن اینگونه غذاها نیز در اسلام، ممنوع شده‌است .[25]

پیامبراکرم(ص) فرمود:

من اکل من الحلال القوت صفا قلبه ورق و دمعت عیناه و لکم یکن له لدعوته حجاب .

کسی که خوراکش حلال باشد، قلبش با صفا و نازک می‌شود چشمهای او از خوف خدا اشکبار می‌گردد و دعای او به اجابت می‌رسد‌.[26]

«شهوت شکم اکل و شرب است و آنچه موجب رضاي حق است آنست که از چیزهایی که خدای تعالی حلال فرموده پدید آورد و کم زیاد او را شاکر باشد.»[27]

برخی از افراد برای پُر کردن شکم، در مقابل ظالمین وستمگران و افراد نالایق سر تسلیم فرود می‌آوردند، اسلام این مسئله را نهی می‌کند. حدیثی از امیرالمؤمنان علی(ع) در این باب آمده‌است به این صورت: اَلْجُوُع خیرُ مِنَ الخُضُوع : گرسنگی بهتر از فروتنی کردن در مقابل  ناکسان روزگار است.[28]

انسان باید سعی کند خود را بنده و اسیر شکم نکند تا در مواقع سختی صبر و تحمل گرسنگی کشیدن را داشته باشد. از مواردي كه باعث زیاد شدن طاقت انسان در مقابل گرسنگي می‌شود كم‌خوري است که  منافع جسمی و روحی فراوانی دارد.

«پیشوایان دین، ضمن تأکید بر کم‌خوری، منافع فراوانی بر آن ذکر کرده‌اند، مانند تداوم سلامت بدن، صفای اندیشه، نورانیت دل، رهايی از دام شيطان، بهره‌گیری از ملکوت هستی، نزدیکی به خداوند متعال و استفاده بهتر از عبادت پروردگار»[29]

در احادیثی فوایدی ظاهری و باطنی برای آن برشمرده‌اند از جمله:

امام‌صادق(ع) کم خوردن را در همه حال پسندیده می‌داند و برای خوردن چهار حالت در نظر می‌گیرد:

1- عده‌ای فقط برای ضرورت زندگی غذا می‌خوردند‌.

2-عده‌ای هم برای مهیا شدن جهت زندگی و عبادت خداوند غذا می‌خورند‌.

3- عده‌ای هم برای موفق شدن در زندگی و شناخت خداوند غذا می‌خورند‌.

4- عده‌ای هم برای کسب قوت و نیرو جهت انجام اوامر الهی غذا می‌خورند.

حالت اول منحصر به بندگان برگزیده خداوند (انبیاء و اولیاء) است که فقط هنگامی که احساس ضرورت غذا می‌کنند به آن نزدیک می‌شوند‌. حالت دوم غذا خوردن متقیان واقعی است که غذا را برای این می‌خورند که آماده تقوی و ورع باشند‌.

نوع سوم برای کسانی‌است که به خداوند توکل دارند. حالت چهارم هم غذا خوردن مؤمنان می‌باشد‌. [30]

پیامبراکرم(ص) کم خوردن را در نورانیت خانه ‌مؤثر می‌داند[31] و می‌فرماید: هر کس تسبیح گفتن او و به عظمت یاد کردن او از خداوند، فراوان شود و خوراک و آشامیدن و خفتنش اندک شود فرشتگان مشتاق او می‌شوند. [32]

فایده‌های ظاهری و باطنی کم خوری:[33]

- در احادیث کم‌خوری را مادر همه داروها و کم کننده دردها و مایه سلامت تن می‌دانند.

- کم خوری باعث شادابی چهره می‌شود.

– اگر خوراک انسان اندک باشد زیاد زنده می‌ماند.

– کم خوری باعث صفای اندیشه و نورانيت دروني انسان ‌می‌شود‌.

- کمی خوراک و نوشاك در جهاد با نفس و نزدیک شدن فرشتگان و گریز شیطان تأثیر دارد.

- شكم پُر مانع از ورود به ملکوت آسمانها و زمین می‌شود. [34]

- دوست داشتنی‌ترین افراد نزد خداوند، کم خوراک ترین و سبک بدنترین آنهاست و نزدیک ترین حالت بنده به خداوند عزوجل هنگامی‌است که شکم انسان، سبک باشد. کم خوری موجب تقرب به درگاه خداوندست.

در حدیثی از امام صادق(ع) آمده‌است که: کم‌خوری در میان هر طایفه‌ای، ستوده است، زیرا منفعت باطن و ظاهر، در آن است . [35]

از دستورات و تأکیدهای دیگری که پیشوایان اسلام عنوان کرده‌اند این است که انسان قبل از اینکه در خود اشتهایی ندیده، چیزی نخورد و قبل از آنکه كاملاً سیر شود از خوردن دست بکشد.

در طب الصادق آمده‌است که:

خوردن چیزی که از روی اشتها نباشد حماقت و نادانی مي‌آورد پس تا کاملاً گرسنه نشدی غذا نخور .

اشتها به دو معنی استعمال می‌شود به معنای گرسنگی و به معنای میل و رغبت .

غذایی که به رغبت خورده نشود اعصاب را فرسوده و ناتوان می‌سازد و بیش از هر چیز این تشنج در اعصاب مغز پدید می‌آید و این همان خطری است که امام صادق(ع) از آن به حُمق و نادانی تعبیر می‌کند.[36]

در پایان این قسمت می‌توان گفت رهنمودهای اسلام درباره خوردن، تضمین کننده سلامت جسم و جان انسان هستند.

2- آداب سفره و غذا خوردن و آراء معصومین علیهم‌السلام در این رابطه

رعایت دستورهای بهداشتی در خوردن و آشامیدن، یکی از مهمترین عوامل سلامت، شادابی و طول عمر است. اگر مردم در این زمینه نکات بهداشتی را رعایت کنند لذت و طراوت زندگی را خواهند چشید.

ما باید بدانیم که در نظام آفرینش، خوردن، ابزاری برای زندگی است نه زندگی ابزاری برای خوردن چنانکه در یکی از حکمت های منسوب به امام علی(ع) آمده است که:

لا تَطلُبِ الحیاهَ لِتأکُلَ ، بَلِ اطلبِ الأکل لتحیا.

زندگی را برای خوردن مخواه، بلکه خوردن را برای زندگی بخواه.

برخی مردم به چگونگی و اندازه خوردن فکر نمی‌کنند و بدینسان گرفتار انواع بیماریها می‌شوند.

چنانکه امام علی(ع) می‌فرماید: 

مَن غَرسَ فی نَفْسِهِ مَحَبَّة انواعِ الطعامِ ، اجتنی ثِمارَ فُنونِ الأسقامِ .

هر کس در دل خود، درخت علاقه به انواع غذاها را بکارد میوه گونه‌های نا تندرستی را می‌چیند . رهنمودهای اسلام در اين زمينه، فوق العاده مهم و ارزشمندند و تضمین کننده سلامت جسم و روح انسان می‌باشد و اسرار بسیاری در آن نهفته است.[37]

پس از بیان مختصری راجع به فلسفه غذا خوردن و تأثیرات ظاهری و باطني آن لازم است مطالبی نیز در شیوه غذا خوردن و آداب سفره مطرح گردد:

الف) آداب غذا خوردن

مهمترین آنها بدین شرح است :

- شروع غذا با نام خدا و پایان آن هم با شکر و سپاس خدا. این شکر و سپاس یعنی استفاده صحیح و بجا از نعمت. امام صادق(ع) در این باره می‌فرماید: اذکر اسم الله علی الطعام و الشراب فاذا فَرَغتَ فقل: الحمد الله الذی یُطِعمُ و لا یطعمُ فاذا اَفرغَت فقل الحمد الله الذی یُطعمُ و لا یُطعَمُ .

بردن نام خدا مایه برکت غذا و آزار ندیدن بدن و فراموشی آن باعث درد و زیان به بدن می‌شود. [38]

منظور از این احادیث آن است که یاد خدا، در کنار مراعات آداب بهداشتیِ مربوط به خوردن، استمداد از درگاه اوست تا انسان را از آثار بد احتمالی غذا مصون نگهدارد.[39]

- شستن دستها قبل و بعد از غذا خوردن.

در این باره معصومین علیهم‌السلام احادیثی فرموده‌اند:

قال ابو عبدالله(ع): اذا غسلتَ یدک طعام قلا تسمح یدک بالمندیل فانه لایزال البرکة فی الطعام مادامت النداوة فی اليد.

قال ابوعبدالله(ع): اغسلوا ایدیکم قبل الطعام و بعده فانّه ینفی الفقر و یزید فی العمر.

پیامبر(ص) شستن دستها را پیش و پس از غذا، شفایی برای تن و مایه برکت و روزی، دور کننده فقر و اندوه و باعث سلامت چشم، ازبین برنده جنون، باعث نزدیک شدن شیطان به انسان[40] معرفی می‌نماید.

- درآوردن کفش ها موجب آسایش بیشتر پاها می‌شود.

- عمر بن ابی سَلمه می‌گوید: در روزگار کودکی پیامبر(ص) به من فرمود: ای نوباوه بسم‌الله بگو، با دست راست بخور و از آنچه پیش خودت هست، بخور».[41]

- شروع و پایان غذا با نمک، سموم مهلکه را خنثی می‌کند و فرد از هفتاد و دو درد که جذام و برص (پيسي) ، دیوانگی و درد حلق و درد دندان و درد شکم در امان می‌ماند. خداوند پندی با این مضمون  به حضرت موسی(ع) بیان می‌فرماید.[42]  

- خوردن بدون احساس گرسنگی، در نزد خداوند، گناهی سهمگین و عامل زیان رساندن به بدن می‌باشد. 

حضرت عیسی(ع) در اندرزهایش به بنی‌اسرائیل، خوردن در حال سیری را باعث ستبری گردن، چاقی پهلوها و از یاد بردن پروردگار بیان می‌فرماید. [43]

- پیامبر(ص): گرمی غذا برکت دارد.

امام صادق(ع) فرمود: پیش از آنکه سرد شود، بخورید، چرا که این، خوش تر است.

- امام صادق(ع): برای پیامبر(ص) غذایی بسیار داغ آوردند، فرمود: چنین نیست که خداوند، آتش را خوراکمان کرده باشد آن را در جایی بگذارید تا سرد شود و (جوشش آن)، آرام بگیرد چرا که غذای داغ، برکت ندارد و شیطان را در آن بهره‌اي است و در جای دیگر نیز به برکت نداشتن غذای گرم و گوارایی و پُر برکتی غذای سرد اشاره فرموده‌اند. [44]

همانطور که می‌دانیم حرارت زیاد موجب ذوب اشیاء می‌شود. خوردنیها و آشامیدنیهای بسیار گرم نیز ضررهایی را متوجه انسان می‌کند از جمله: خرابی دندان و لثه، تورم حلق و حنجره، زیاد شدن ضربان قلب و خفقان قلب، ناراحتی های معده ...

- از آداب دیگر خوردن کوچک کردن لقمه و جویدن کامل آنست.امام علی(ع) فرمود: هر کس لقمه را خوب بجود و بمکد فرشتگان برایش دعا می‌کنند که روزیش زیاد شود و حسناتش مضاعف گردد.[45]

- پیامبر(ص) فرمود: با دست چپ نخورید، چرا که شیطان با دست چپ می‌خورد و هر کس با دست چپ بخورد و بنوشد شیطان نیز همراه با او می‌خورد و می‌نوشد.[46]  

- امام رضا(ع) دست کشیدن از غذا پیش از سیری را برای بدن سلامت آورتر، برای عقل ذکاوت بخش تر و برای خود انسان مايه سبکی افزون تر می‌داند.[47]

- دست کشیدن بر چهره و دعا کردن پس از شستن دستان مایه ایمنی از چشم درد است  و کنجدک (کک مک) را از میان می‌برد و روزی را افزون می‌کند.

پیامبر(ص) توصیه می‌نماید که وقتی پس از غذا دست خویش را شستی،آن را بر صورت و چشمانت بکش و بگو:

«خداوندا من از تو آراستگی و دوستی مسئلت دارم و از دشمنی وکینه‌ورزی، به تو پناه می‌جویم.»

امام صادق(ع) به مفضل که از چشم درد اظهار ناراحتی می‌کرد فرمود: چون پس از غذا خوردن، دست خویش را شستی آن را بر ابروهایت بکش و سه بار بگو: سپاس خداوندِ نیکوکارِ زیبا کردار بهره‌رسانِ فضیلت بخش را.[48]

- بعد از صرف غذا بهتر است به پشت دراز کشید و پای راست را روی پای چپ گذاشت، این کار در هضم غذا مؤثر است و اسلام نیز این مطلب را تأیید می‌نماید.

امام رضا(ع) به این امر توصیه می‌نماید و امام صادق(ع) نیز آن را باعث فربهی بدن و هضم غذا و بیرون رفتن درد از درون انسان می‌داند.  

- پیامبر خدا(ص) خوابیدن پس از خوردن غذا را عامل سخت شدن دلها معرفی می‌کند. [49]

- امام علی(ع) می‌فرماید که پیامبر(ص) از دمیدن در غذا یا نوشیدنی نهی کرده است و آن را عامل بی‌برکت شدن غذا معرفی می‌فرماید.[50] 

- آشامیدن آب در میان غذا باعث کم شدن ترشح بزاق و هضم دیر غذا و نفخ شکم می‌شود.

- شب حتماً غذای سبک بخورید.

-در حال راه رفتن غذا مخورید. [51]

- بعد از غذا خوردن با خلال لای دندانهای خود را تمیز کنید و دهانتان را بشویید.[52]

- آغاز کردن غذا به وسیله صاحب سفره و یا بهترین شخص حاضر بر سفره و ادامه دادن صاحب سفره به خوردن، تا سیر شدن همه کسانی که بر سر سفره نشسته‌اند.

اسلام برخی حالات خاص غذا خوردن را مورد نکوهش قرار گرفته داده است از جمله: نهی از غذا خوردن در حالِ تکیه زدن، خوابیده بر شکم.

ب) آداب سفره

در روایات اسلامی، برترین غذاها غذایی است که از دسترنج خود فرد باشد، خانواده او آن را دوست داشته و بوي آن باعث آزار دیگران نشود، و بهترین سفره‌ها پاکیزه‌ترین، حلال‌ترین و ساده‌ترین آنهاست، سفره‌ای که انواع غذاهای رنگارنگ و گران قیمت – که اهل بیت علیهم‌السلام از مصرف آنها به خدا پناه می بردند بر آن چیده نشده باشد.

از آداب دیگری که پیشوایان اسلام برای سفره غذا توصیه کرده‌اند عبارتند از:

قرار دادن سبزیجات در سفره: زیرا آن را آذین و زیور سفره، و وجود آن را همراه گفتن بسم‌ا... باعث راندن شیطان می‌دانند و معتقدند که دلهای مؤمنان سبز است و به همانند خویش میل دارد،[53] نشستن بر سر سفره با فروتنی، گرامی داشتن نان، سهیم کردن انسان یا حیوان در غذا، صدقه دادن از آن غذا، شستن میوه‌ها پیش از خوردن، میوه را با پوست خوردن و... برای پایان غذا نیز آدابی ذکر شده است که رعایت آن برای سلامت جسم و جان سودمند است .

این آداب را به آداب عرفانی، اجتماعی و بهداشتی می‌توان تقسیم کرد:

الف) آداب عرفانی: سپاسگزاری از خدای متعال و دعا کردن برای برکت یافتن روزی.

ب) آداب اجتماعی: یادآوری گرسنگان و مسئولیتی كه افراد سیر در برابر آنان دارند و اقدام جهت کاستن فقر و گرسنگی از جامعه در حد توان.

ج) آداب بهداشتی:

شستن دستها، خلال کردن و مسواک زدن دندانها، تمیز کردن آنچه زیر سفره ريخته است، مقداری استراحت بر پشت و نخوابيدن خوابیدن بلافاصله پس از خوردن غذا .

3- آداب آشامیدن

آشامیدنی‌ها را می‌توان به دو گروه عمده حلال و حرام تقسیم کرد در اینجا مختصری راجع به آشامیدنیهای حلال نوشته مي‌شود و آشامیدنیهای حرام در فصل الکل و محرمات مورد بحث و گفتگو قرار خواهد گرفت.

آشامیدنی‌های حلال

- آب

 یکی از مایعات حلال و جایز آب است و خداوند در قرآن این نکته را یادآوری می‌کند، آنجا که می‌فرماید: و أسقیناکم ماءفراتاً         

و شما را از آب زلال و گوارا سیراب کردیم [54]

در روایات نیز به این امر اشاره شده‌است:

امام علی(ع): سید اشربه دنیا و آخرت آب است .

امام صادق(ع): هر کس در دنیا آب بخورد و لذت ببرد خداوند از طریق شرابهاي بهشت به او لذت می‌بخشد.[55]

امام‌رضا(ع): آب باران(که مستقیماً از آسمان گرفته شود) بدن را پاک و بیماریها را برطرف می‌کند.[56]

حدود 60 درصد وزن بدن را آب تشکیل می‌دهد و در هضم، جذب و دفع مواد زائد و تنظیم درجه حرارت بدن نقش مهمی بر عهده دارد.

آب مورد نیاز بدن از طریق آشامیدن آب، نوشیدنیها و میوه و سبزی و انواع غذاها تأمین می‌شود.

با وجود ضرورت آب برای بدن نوشیدن آن در برخی مواقع توصیه نمی‌شود از جمله: بین غذا، بلافاصله بعد از غذا و میوه‌جات، ایستاده آشامیدن در شب و نشسته نوشیدن در روز، یکجا سر کشیدن آب، آشامیدن آب بسیار داغ، آشامیدن آب بر روی گوشت و چربی، آشامیدن آب از مجاورِ دسته ظرف یا لبه شکسته آن، آشامیدن در ظرف‌های مسی، آشامیدن در حالت ناشتا، آشامیدن آب سرد پس از خوردن شیرینی، نوشيدن آب سرد و آب جو در حمام، نوشیدن آب فراوان.[57]

- شیر

یکی از مایعاتی که به خوردن آن از جهت شرعی و بهداشتی توصیه شده است، خوردن شیر است . خداوند در قرآن به گوارایی آن اشاره نموده است.[58] پیامبر(ص) از آشامیدنیها شیر  را دوست می‌داشت و امام باقر(ع) در این‌ باره می‌فرماید: پیامبر اکرم(ص) هرگاه چیزی غیر از شیر می‌آشامید، می‌فرمود: «پروردگارا برای ما در این آشامیدنی برکت قرار ده و بهتر از آن را نصیب ما فرما» ولی وقتی که شیر می‌آشاميد می‌فرمود: «پروردگارا برای ما در این آشامیدنی برکت بگذار و بیشتر از این نصیب ما فرما.» [59]

در روایات اشاره می‌فرمایند که شیر مایه شفای دردها[60]، قوت و نیرو و از بین رفتن ضعف[61] است. 

ماست و پنیر از مشتقات شیر هستند که ضدعفونی کننده دستگاه گوارش و دارای پروتئین می‌باشند و پنیر برای معده و روده مفید است.[62]

 

تعداد صفحات:240

متن کامل را می توانید دانلود نمائید چون فقط تکه هایی از متن در این صفحه درج شده (به طور نمونه) و ممکن است به دلیل انتقال به صفحه وب بعضی کلمات و جداول و اشکال پراکنده شده یا در صفحه قرار نگرفته باشد که در فایل دانلودی متن کامل و بدون پراکندگی با فرمت ورد wordکه قابل ویرایش و کپی کردن می باشند موجود است.


اشتراک بگذارید:


پرداخت اینترنتی - دانلود سریع - اطمینان از خرید

پرداخت هزینه و دریافت فایل

مبلغ قابل پرداخت 4,400 تومان
عملیات پرداخت با همکاری بانک انجام می شود

درصورتیکه برای خرید اینترنتی نیاز به راهنمایی دارید اینجا کلیک کنید


فایل هایی که پس از پرداخت می توانید دانلود کنید

نام فایلحجم فایل
file10_1751948_5176.zip363.1k





9-دانلود مقاله ارشد تاریخ اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران در زمان جانشینان نادرشاه افشار

9-دانلود مقاله ارشد تاریخ اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران در زمان جانشینان نادرشاه افشار     دانلود مقاله ارشد تاریخ اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران در زمان جانشینان نادرشاه افشار  چكيده: دوام تمدن بشري و قوام حيات ملل در اعصار طولاني تاريخ متكي به رشادتها و جانبازي‌هاي مردمي است كه از موجوديت فردي خود صرفنظر كرده‌اند. تا ثبات و بقاي كل جامعه و افراد آن جامعه برقرار بماند. در حقيقت دوام و بقاي همه جوامع بشري و تعالي و پيشرفت افراد جوامع بشري و پيشرفت افر ...

توضیحات بیشتر - دانلود 4,400 تومان

دانلود مقاله ارشد تاریخ جايگاه ايران در رقابتهاي دول اروپايي عصر فتحعليشاه

دانلود مقاله ارشد تاریخ جايگاه ايران در رقابتهاي دول اروپايي عصر فتحعليشاه     دانلود مقاله ارشد تاریخ جايگاه ايران در رقابتهاي دول اروپايي عصر فتحعليشاه 170 ص  مقدمه: يكي از مسائلي كه همواره ذهن نگارنده را به خود مشغول مي‌داشت اين بود كه سرزمين‌هايي كه زماني جزو قلمرو ايران محسوب مي‌شدند و نامهاي فارسي اجزاء جغرافيايي آنها در كتب و متون تاريخي و ادبي اين كشور مؤيد چنان تعلقي مي‌باشد، چگونه از اين كشور جدا شده و سرنوشتي سواي ـ ...

توضیحات بیشتر - دانلود 4,400 تومان

دانلودمقاله ارشد تاريخ تحليلي چهارمين دوره مجلس شوراي ملي

    دانلودمقاله ارشد تاريخ تحليلي چهارمين دوره مجلس شوراي ملي260ص  مقدمه: جنبش مشروطيت، يكي از وقايع بسيار با اهميت تاريخ ايران محسوب مي‌شود كه زمينه ايجاد آن با بيداري افكار ايرانيان و فراهم شدن محيط سياسي و اجتماعي مناسب مهيا گرديد. در واقع مشروطيت رويدادي اجتماعي بود كه در آن مردم به مبارزه با استبداد پرداخته و در صدد مطرح نمودن حقوق خود برآورند. تلاش‌هاي مشرو ...

توضیحات بیشتر - دانلود 3,800 تومان

دانلود مقاله ارشد تاریخ نقش و سهم بازرگانان در جنبش مشروطيت ايران

دانلود مقاله ارشد تاریخ نقش و سهم بازرگانان در جنبش مشروطيت ايران     دانلود مقاله ارشد تاریخ نقش و سهم بازرگانان در جنبش مشروطيت ايران 178 ص  ساختار جامعة شهري ايران در دورة قاجار: جامعه ايران براساس شيوة معيشت و فعاليت مردمان و فرهنگ آن دو گونه بود: 1ـ روستايي 2ـ شهري. اقتصاد روستايي براساس كشاورزي، دامداري، شكار و ماهيگيري استوار است. در دسته‌بندي طبقه اجتماعي ايران كشاورزان پايين‌ترين گروه در هرم قدرت بودند. آنان در تحولات ...

توضیحات بیشتر - دانلود 3,900 تومان

دانلود مقاله ارشد تاریخ نبرد سلطان سنجر با ترکان غز

دانلود مقاله ارشد تاریخ نبرد سلطان سنجر با ترکان غز     دانلود مقاله ارشد تاریخ نبرد سلطان سنجر با ترکان غز 247 ص  مقدمه درباره تاریخ عصر سلجوقی تا به حال تألیفات و کارهای پژوهشی فراوانی انجام شده است. اما علی رغم این مطلب، متاسفانه باید گفت که هنوز بحثی در خور که حاوی نقد و بررسی متون ومنابع مربوط به عصر سلجوقی باشد، انجام نشده است. و بحث تفصیلی و انتقادی درباره منابع ویژه این دوره پرداخته نشده است، بخصوص پژوهشگران ایرانی ...

توضیحات بیشتر - دانلود 3,800 تومان

دانلود مقاله ارشد تاریخ اسلام زمينه‌ها و چگونگي جنگ‌هاي رِدّه

دانلود مقاله ارشد تاریخ اسلام  زمينه‌ها و چگونگي جنگ‌هاي رِدّه           دانلود مقاله ارشد تاریخ اسلام زمينه‌ها و چگونگي جنگ‌هاي رِدّه  بررسی مفاهیم و انواع ارتداد و احکام مربوط به آنها "دین"یکی از انتخابهای مهم انسان در حیات فردی و اجتماعیش است و بیشترین مجاهدت ها نیز در تاریخ بشر حول محور و مفهوم دین صورت گرفته است.ادیان در کنار تلاش برای گسترش حوزه نفوذ خود سعی در حفظ و نگهداری پیروان خود دارند و پیشاپیش ا ...

توضیحات بیشتر - دانلود 5,800 تومان

دانلودمقاله ارشد تاریخ بررسي افكار و احوالات امين الدوله

دانلودمقاله ارشد تاریخ بررسي افكار و احوالات امين الدوله       دانلودمقاله ارشد تاریخ بررسي افكار و احوالات امين الدوله   فصل اول  شرح حال امين  الدوله از تولد تا ورود به دربار (قبل از صدارت ) 1- كودكي و نوجواني ميرزا علي خان امين الدوله   حاج ميرزا علي خان كه داراي القابي از قبيل منشي حضور امين الملك و امين الدوله است[1]، پسر حاج محمدخان سينكي مجدالملك (صاحب رساله مجديه) مي باشد. اجداد امين الدوله اصل ...

توضیحات بیشتر - دانلود 4,600 تومان

دانلود مقاله ارشد تاریخ اوضاع سياسي ، اجتماعي ، فرهنگي ،‌تاريخي بني حماد در الجزاير

دانلود مقاله ارشد تاریخ اوضاع سياسي ، اجتماعي ، فرهنگي ،‌تاريخي بني حماد در  الجزاير         دانلود مقاله ارشد تاریخ اوضاع سياسي،اجتماعي فرهنگي،‌تاريخي بني حماد درالجزاير  موضوع: اوضاع سياسي، تاريخي،‌اجتماعي ، فرهنگي بني حماد در الجزاير سؤال اصلي كه مطرح است اين است دليل پديد آمدن اين قوم در الجزاير چه بوده است ؟ و چرا بعد از مدت مديدي دچار انقراض و سقوط شد؟ فرضيه اول اين است كه ما مي بينيم قبيله اي دروادي هاي مختلف آن بين تمامي شهرها ...

توضیحات بیشتر - دانلود 4,300 تومان